Lisa & Macintosh

Eén van die bedrijven was Apple Computer Inc., opgericht in 1976 in een garage door Steve Jobs en Steve Wozniak. Apple zat op een berg geld dankzij de populaire Apple II. De Apple II kon zowel tekst als afbeeldingen weergeven maar bezat nog een traditionele command-line-interface. Het jonge bedrijf was meer bereid risico’s te nemen en vele van de oud Xerox PARC engineers vonden werk bij Apple waar ze hun harde werk aan de Alto en Smaltalk in een product konen stoppen dat wel verkocht zou gaan worden.

Afb. 9: De Apple Lisa interface

De oud Xerox medewerkers werkte mee aan een product zou de Apple Lisa zou worden. De Lisa begon haar ontwikkeling in 1978 met een traditionele command-line-interface voor zakelijke gebruikers maar door de invloed van de PARC mensen werd het de eerste commercieel verkrijgbare personal computer met een grafisch interface. De oud PARC medewerkers regelde een rondleiding voor Steve Jobs en het Lisa team bij hun oud werkgever. In ruil voor het recht om $1.000.000 aan Apple aandelen te kopen voor deze publiek verhandelbaar werden (pre-IPO) gaf Xerox Apple Computer drie dagen toegang tot het PARC complex. Het Lisa team bouwde voort op de door het Alto en Smalltalk team gevormde concepten en koos uiteindelijk voor een icoon gebaseerde interface waar net als bij Smalltalk een icoon een document of applicatie kon representeren. Ze ontwikkelde het eerste pull-down menu waar alle menu’s aan de boven zijde van het scherm verschenen, zoals dat nu bij Mac OS X nog steeds het geval is. Andere concepten geïntroduceerd door de Lisa waren het naar de prullenbak kunnen slepen van documenten en het grijs maken van niet beschikbare menu onderdelen.

De Lisa interface laat duidelijk een evolutionaire stap zien van af het Xerox systeem. Dit is niet heel verwonderlijk gezien veel van de zelfde mensen aan beide systemen werkte.

De drie knopsmuis die al bij Xerox tijdens Star in een twee knopsmuis was veranderd werd nog meer gesimplificeerd bij de Lisa naar een één knops exemplaar. Om verschil te kunnen maken tussen selecteren en het uitvoeren van een object werd de dubbele klik geïntroduceerd. De Lisa maakte het mogelijk grafisch, met iconen, door de bestanden te bladeren. Het “drag-and-drop” systeem maakte het mogelijk dat mensen enkel met de muis bestanden of groepen bestanden konden verplaatsen of anderzijds manipuleren.

Het Lisa project startte in 1979 en kwam in 1983 op de markt. Hoe revolutionair de Lisa ook was het kostenplaatje van $10.000 en de lastig te schrijven software zorgde voor zeer matige verkoopcijfers.

De eerste betaalbare personal computer met een grafisch interface kwam ook van Apple. Een jaar na de Lisa werd in 1984 met veel bombarie de Macintosh geïntroduceerd en vaak wordt deze gezien als de eerste personal computer met een grafisch interface. Deze kleine computer koste “slechts” $2.495 en behield de meeste functies van de Lisa op beperktere hardware. De Mac was een veel groter succes dan de Lisa maar mede door het ontbreken van nuttige software voor bedrijven werd het niet het overdonderende succes waar Apple op had gehoopt. De enige software beschikbaar tijdens de lancering naast enkele ingebouwde applicaties was software van Microsoft met een spreadsheet en business applicatie, Multiplan en Chart. De Macintosh was de toekomst op computer gebied maar was duur en kon weinig en dit bood kansen aan andere spelers op de markt.

Windows

In 1985 kwam ook Microsoft de leverancier van het CLI besturingssysteem MS-DOS dat op dat moment de personal computer markt domineerde met haar eerste GUI. Microsoft was in de jaren-70 en 80 groot geworden als leverancier van Basic en MS-DOS dat door IBM geleverd werd bij de in 1981 geïntroduceerde IBM PC. Ook Bill Gates zag net als Steve Jobs dat de toekomst van de personal computer lag in de grafisch interface. Microsoft had vroegtijdige toegang tot het Macintosh project omdat ze daar software voor leverde. Apple licencieerde delen van haar GUI aan Microsoft voor gebruik in Windows 1.0 dat in 1985 werd geïntroduceerd maar toen Microsoft met de introductie van Windows 2.0 in 1987 meer functies overnam zoals vensters die over elkaar heen konden vallen klaagde Apple in 1988 Microsoft aan voor het kopiëren van de “look and feel” van hun besturingssysteem. Met de introductie van Windows 3.0 in 1990 begon Windows voor het eerst een serieuze concurrent te worden. Apple verloor de rechtszaak uiteindelijk op 1994.

Afb. 10: Microsoft Windows 1.01 (1985)

Ook al zou Apple de rechtszaak hebben gewonnen de schade was al geleden. Microsoft had de slimme zet gemaakt door Windows als grafisch schil bovenop haar bestaande MS-DOS te laten draaien. Zo kon iedereen die reeds een IBM of IBM compatible PC in haar bezit had Windows draaien zonder een compleet nieuw systeem en software te hoeven aanschaffen.

In deze periode verschenen er vele andere GUI systemen zoals GEM, Atari ST en Acorn maar deze hebben nooit een blijvende inpakt kunnen maken en eind jaren-90 verdwenen ze. Zo bleven enkel Windows en de Macintosh over. Zelf met Windows 3.0 in 1990 en 3.1 in 1992 had Windows’ grafisch interface nog niet het niveau van de Macintosh bereikt. Dit veranderde met Windows 95 wat de beste verkopende grafisch interface zou worden. Windows 95 introduceerde nog nieuwe UI concepten als het start menu en de taakbalk.

Bronnen

  • Gladwell, Malcolm. Annals Of Business. ‘Creation Myth. Xerox PARC, Apple, and the truth about innovation’. The New Yorker, 16 mei 2011: p. 44
  • Reimer, Jeremy. ‘A History of the GUI’. Ars Technica mei 2005. Condé Nast Digital. 20 mei 2011
  • Wikipedia contributors. ‘History of the graphical user interface’. Wikipedia, The Free Encyclopedia 5 mei 2011. Wikimedia. 20 mei 2011
  • En nog andere die ik even moet terug zoeken.

Afbeeldingen

Advertenties